Στο προηγούμενο άρθρο μας με τίτλο "Το νόμισμα του συμφέροντος" μιλήσαμε για την υποκρισία της εξουσίας, την ατιμωρησία και το φαύλο τρίγωνο που συνθλίβει τον πολίτη.

Τώρα έρχονται τα νούμερα.

Όχι αυτά που σερβίρουν οι υπουργοί στις συνεντεύξεις τους. Όχι οι βαθμολογίες για το πόσο "καλά σχεδιάζουμε" την καταπολέμηση της διαφθοράς. Ούτε οι πίνακες που δείχνουν "πρόοδο" σε κάποιο τραπέζι των Βρυξελλών.

Μιλάω για τους αριθμούς που νιώθετε στο δέρμα σας. Αυτούς που δεν λένε τα δελτία ειδήσεων. Αυτούς που, αν τους δείτε όλους μαζί, θα καταλάβετε γιατί το φαύλο τρίγωνο —εξουσία, δικαιοσύνη, πολίτης— δεν είναι τυχαίο. Είναι σχέδιο.

Το κείμενο που ακολουθεί είναι σύντομο. Δεν χρειάζεται πολυλογία. Αρκούν πέντε νούμερα. Κάθε ένα είναι και μια σφαλιάρα.

1) 95% — Όσοι πιστεύουν ότι η διαφθορά είναι παντού

Σχεδόν 9 στους 10 Έλληνες (95%) δηλώνουν ότι η διαφθορά είναι ευρέως διαδεδομένη στη χώρα [1]. Το εντυπωσιακό δεν είναι το νούμερο — το εντυπωσιακό είναι ότι το θεωρούμε φυσιολογικό. Το έχουμε συνηθίσει. Το διαβάζουμε και λέμε "ε, τι περίμενες;".

Δεν φταίει η παράνοια. Φταίει η εμπειρία. Όταν κάθε χρόνο βλέπεις τις ίδιες υποθέσεις να χρονοτριβούν, τους ίδιους ευνοημένους να παίρνουν έργα και την ατιμωρησία να επικρατεί, το μυαλό σου κάνει μια απλή πράξη: 1+1=3. Και το 3 είναι "όλοι ίδιοι είναι".

2) 7.000.000.000€ — Το εκτιμώμενο κόστος της μαύρης οικονομίας

Επτά δισεκατομμύρια ευρώ. Είναι μια συντηρητική εκτίμηση για τους πόρους που "πνίγονται" ετησίως στη μαύρη οικονομία, τη φοροδιαφυγή και τις ύποπτες συναλλαγές [2]. 7 δις που κάποιοι τα καρπώνονται — κι εμείς ακόμα πληρώνουμε φόρους για να καλύψουμε την τρύπα.

Για να το καταλάβετε: με 7 δις χτίζεις δεκάδες νοσοκομεία, πληρώνεις χιλιάδες δασκάλους για μια δεκαετία, δίνεις ανάσα σε όλους τους χαμηλοσυνταξιούχους. Πόσοι από τους πραγματικούς εγκεφάλους λογοδοτούν τελικά; Ελάχιστοι.

3) 80% — Η αίσθηση ότι οι ισχυροί μένουν στο απυρόβλητο

Η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών πιστεύει ότι οι υποθέσεις διαφθοράς των "υψηλά ιστάμενων" δεν τιμωρούνται ποτέ επαρκώς [1, 3]. Είτε παραγράφονται, είτε πεθαίνουν στα γρανάζια της γραφειοκρατίας, είτε "ξεχνιούνται" σε κάποιο συρτάρι.

Αυτό το συναίσθημα είναι το πιο επικίνδυνο, γιατί λέει την αλήθεια για την εμπειρία του πολίτη: ένα σύστημα που δείχνει να κινείται — παραγγέλνει έρευνες, διορίζει ανακριτές, ακούει μάρτυρες — αλλά στο τέλος, οι καθυστερήσεις στην απονομή δικαιοσύνης εγγυώνται ότι το αποτέλεσμα θα φαντάζει μηδενικό.

4) 1% — Η ελάχιστη εμπιστοσύνη στις καταγγελίες

Ελάχιστες είναι οι επώνυμες καταγγελίες που καταφέρνουν να διαπεράσουν το τείχος της γραφειοκρατίας και να οδηγήσουν σε ουσιαστικές καταδίκες ή διοικητικές κυρώσεις [4]. Αυτός είναι ο πραγματικός δείκτης εμπιστοσύνης στους θεσμούς: όχι οι διακηρύξεις, αλλά το αποτέλεσμα.

Όταν ο πολίτης γνωρίζει ότι μια καταγγελία για "φακελάκι" ή ρουσφέτι συνήθως αρχειοθετείται λόγω έλλειψης στοιχείων ή γραφειοκρατικών εμποδίων, επιλέγει τη σιωπή. Η σιωπή αυτή δεν είναι δειλία — είναι κυνικός ρεαλισμός.

5) 25% — Ο χαμένος πλούτος της πατρίδας μας

Μέσα σε μία δεκαετία, η Ελλάδα έχασε πάνω από το 25% του ΑΕΠ της [5]. Έγινε φτωχότερη κατά ένα τέταρτο. Ταυτόχρονα, όμως, οι ανισότητες διογκώθηκαν και ο πλούτος συγκεντρώθηκε σε ακόμα λιγότερα χέρια.

Αυτό δεν ήταν απλώς μια οικονομική ύφεση. Η πίεση μεταφέρθηκε στις πλάτες των αδύναμων. Όσο εσύ έκοβες το ρεύμα, όσο η οικογένειά σου περίμενε το φάρμακο στην ουρά, όσο τα παιδιά έψαχναν δουλειά για μισθούς ψίχουλα, κάποιοι λίγοι κατάφερναν να προστατεύσουν και να αυξήσουν την περιουσία τους.

Ερώτημα

Πέντε αριθμοί. Αυτοί είναι οι πραγματικοί δείκτες. Δεν χρειάζονται σχόλια. Δεν χρειάζονται ειδικούς. Χρειάζονται μια απάντηση:

Θα συνεχίσετε να τους διαβάζετε και να αναστενάζετε — ή θα κάνετε κάτι γι' αυτούς;

Γιατί την επόμενη φορά δεν θα γράψω για τους αριθμούς. Θα γράψω για το πώς τους σταματάμε. Οι λύσεις υπάρχουν. Είναι ξεκάθαρες. Θέλουν όμως πολίτες που δεν φοβούνται να τις απαιτήσουν — όχι μέσα από την οργή, αλλά μέσα από τη συνέπεια και τη συλλογική διεκδίκηση.

Γράφουν: Όσοι αρνούνται να είναι θύματα

------------------------------------------------------------

Δήλωση: Τα στατιστικά δεδομένα και οι αριθμητικοί δείκτες του παρόντος άρθρου βασίζονται σε επεξεργασία και σύνθεση δημοσιευμένων στοιχείων από επίσημους εθνικούς και ευρωπαϊκούς φορείς, καθώς και ανεξάρτητες αρχές.

Πηγές & Νομική Σημείωση

1. Ευρωπαϊκή Επιτροπή / Ειδικό Ευρωβαρόμετρο για τη Διαφθορά (Special Eurobarometer - Corruption): Δείκτες αντιλήψεων των πολιτών για την έκταση της διαφθοράς και την ατιμωρησία των ισχυρών στην Ελλάδα.
2. Μελέτες για την Παραοικονομία & Ετήσιες Εκθέσεις ΑΑΔΕ / Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες: Εκτιμήσεις για τα διαφεύγοντα εισοδήματα, τη φοροδιαφυγή και τις ύποπτες χρηματοοικονομικές συναλλαγές.
3. GRECO (Group of States against Corruption - Συμβούλιο της Ευρώπης) & Εκθέσεις για τη Δικαιοσύνη: Ευρήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα των διώξεων και τις καθυστερήσεις στην απονομή δικαιοσύνης.
4. Ετήσιες Εκθέσεις Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ) & Συνηγόρου του Πολίτη: Στατιστικά στοιχεία διαχείρισης, αρχειοθέτησης και διεκπεραίωσης καταγγελιών πολιτών.
5. ΕΛΣΤΑΤ & Eurostat: Επίσημα ιστορικά στοιχεία συρρίκνωσης του ΑΕΠ της Ελλάδας κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης (2009-2018).