Του Παρατηρητή

Η αντίστροφη μέτρηση για το κλείσιμο του ΧΥΤΑ Φυλής ξεκίνησε με τυμπανοκρουσίες. Μια επιχειρηματική συμφωνία-μαμούθ μεταξύ των ομίλων AKTOR και Motor Oil, ύψους άνω του 1 δισεκατομμυρίου ευρώ, παρουσιάζεται ως το «χρυσό διαβατήριο» για το πέρασμα της Αττικής στην εποχή της «κυκλικής οικονομίας».

Διαβάζοντας κανείς τα τοπικά δημοσιεύματα, όπως αυτό του thriassio.gr, σχηματίζει την εντύπωση ότι η Δυτική Αττική είναι έτοιμη να μεταμορφωθεί σε έναν επίγειο, καταπράσινο παράδεισο. Με εκφράσεις που θυμίζουν διαφημιστικό φυλλάδιο κτηματομεσιτικών γραφείων, μας παρουσιάζουν το οριστικό κλείσιμο της «πληγής» και τη μετάβαση σε μια «σύγχρονη βιομηχανία». Πρόκειται για μια μνημειώδη επικοινωνιακή κοροϊδία. Αντί τα τοπικά μέσα να βγουν μπροστά και να βροντοφωνάξουν «Τέλος, φτάνει, πάρτε τα σκουπίδια από την περιοχή μας», επιλέγουν να βαφτίζουν τοξικές καμινάδες ως οικολογική σωτηρία.

Η Δημοσιογραφία της Ωραιοποίησης: Όταν τα Εργοστάσια Βαφτίζονται «Λιβάδια»

Το μεγαλύτερο πρόβλημα με τον τρόπο που παρουσιάζεται το θέμα είναι η συνειδητή αποσιώπηση της αλήθειας. Το δημοσίευμα πανηγυρίζει για τη «νέα εποχή», αλλά κρύβει επιμελώς ανάμεσα στις γραμμές τη φράση-κλειδί: «Το μεγαλύτερο έργο... θα χωροθετηθεί μεν εντός της Φυλής».

Δηλαδή, προς τι οι πανηγυρισμοί; Τα σκουπίδια όλης της Αθήνας δεν φεύγουν από τη Δυτική Αττική. Απλώς, αντί να ανοίγουν τρύπες στο βουνό και να τα θάβουν, θα κατασκευάσουν εργοστάσια-μαμούθ για να τα καίνε. Το να παρουσιάζεται αυτή η βαριά, ρυπογόνος βιομηχανική ζώνη ως «περιβαλλοντική ανακούφιση» των κατοίκων αποτελεί προσβολή για τη νοημοσύνη μιας ολόκληρης περιοχής που έχει θυσιάσει την υγεία της εδώ και δεκαετίες.

Το Μύθευμα της «Πράσινης» Ενέργειας από Καύση

Ο Εθνικός Σχεδιασμός προκρίνει την Ενεργειακή Αξιοποίηση, δηλαδή την καύση του υπολείμματος των σκουπιδιών (των δευτερογενών καυσίμων RDF/SRF). Εδώ κρύβεται η μεγάλη απάτη που τα τοπικά μέσα «ξεχνούν» να αναλύσουν: Η καύση σκουπιδιών ΔΕΝ είναι πράσινη ενέργεια.

• Καύση πλαστικού σημαίνει καύση πετρελαίου: Το μεγαλύτερο μέρος των σκουπιδιών που προορίζονται για καύση αποτελείται από πλαστικά και συσκευασίες. Το πλαστικό παράγεται από ορυκτά καύσιμα. Όταν λοιπόν το καις, στην πραγματικότητα καις πετρέλαιο.
• Τεράστιο ανθρακικό αποτύπωμα: Τα εργοστάσια καύσης εκλύουν στην ατμόσφαιρα τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα  – συχνά περισσότερο ακόμα και από τις παραδοσιακές μονάδες φυσικού αερίου. Το να ονομάζεται αυτή η διαδικασία «πράσινη» ή «ανανεώσιμη» είναι επιστημονικός παραλογισμός.

Η «Μαύρη» Πλευρά: Τοξική Τέφρα και Καμινάδες

Η καύση δεν εξαφανίζει τα σκουπίδια, απλώς μειώνει τον όγκο τους, αφήνοντας πίσω της νέα, επικίνδυνα κατάλοιπα:

• Τοξική Ιπτάμενη Τέφρα: Αυτό που συγκρατείται από τα φίλτρα των καμινάδων είναι ένα άκρως επικίνδυνο, τοξικό απόβλητο γεμάτο βαρέα μέταλλα και διοξίνες. Αυτό το υλικό απαιτεί ειδικούς, στεγανούς Χώρους Ταφής Επικινδύνων Αποβλήτων (ΧΥΤΕΑ) ή πανάκριβη εξαγωγή στο εξωτερικό.
• Τέφρα Πυθμένα: Η στάχτη που μένει στον πάτο του φούρνου αποτελεί το 20-30% του βάρους των αρχικών σκουπιδιών και, αν δεν απορροφηθεί από την τσιμεντοβιομηχανία, θα πρέπει να θαφτεί ξανά στη γη της Δυτικής Αττικής.
• Απειλή για τη Δημόσια Υγεία: Σε μια ήδη περιβαλλοντικά γονατισμένη ζώνη (διυλιστήρια, Θριάσιο, Ασπρόπυργος), η προσθήκη παραδοσιακών καμινάδων προκαλεί τρόμο. Η υγεία των κατοίκων θα εξαρτάται πλέον αποκλειστικά από το αν οι ιδιώτες επενδυτές θα συντηρούν σωστά τα πανάκριβα φίλτρα ή αν θα κάνουν «εκπτώσεις» για να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη τους.

Πώς λειτουργεί η Ευρώπη: Η χαοτική διαφορά στα πρότυπα

Εδώ αναδεικνύεται η απόλυτη ελληνική προχειρότητα. Όταν οι εγχώριοι επενδυτές και τα μέσα ενημέρωσης επικαλούνται τα «ευρωπαϊκά πρότυπα», ξεχνούν να αναφέρουν πώς λειτουργούν οι σύγχρονες μονάδες στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Σε προηγμένες περιβαλλοντικά χώρες, οι σταθμοί αυτοί κατασκευάζονται ως πρότυπα βιομηχανικά συγκροτήματα υψηλής αρχιτεκτονικής, πλήρως εσωκλεισμένα, και αρκετοί από αυτούς ενσωματώνονται απευθείας στον αστικό ιστό (όπως το διάσημο Amager Bakke στην Κοπεγχάγη). Αν και είναι επίγειες εγκαταστάσεις που διαθέτουν καμινάδες, η τεράστια διαφορά τους έγκειται στα συστήματα φιλτραρίσματος. Οι τεχνολογίες καθαρισμού και δέσμευσης ρύπων πολλαπλών σταδίων είναι τόσο αυστηρές, που οι μονάδες εκλύουν κυρίως φιλτραρισμένους υδρατμούς, με τις εκπομπές αερίων να ελέγχονται αυστηρά και να μεταδίδονται δημόσια σε πραγματικό χρόνο, διασφαλίζοντας ότι δεν επιβαρύνεται η ατμόσφαιρα.

Στη Φυλή, όμως, σε μια ήδη επιβαρυμένη περιβαλλοντικά ζώνη, το μεγάλο ερώτημα είναι αν θα εφαρμοστούν αυτές οι πανάκριβες τεχνολογίες αιχμής ή αν θα ακολουθηθεί μια πιο συμβατική και πρόχειρη «συνταγή», μετατρέποντας τις καμινάδες σε μόνιμη απειλή πάνω από τα κεφάλια μας.

Γιατί στήνεται αυτό το σκηνικό;

Για τους μεγάλους παίκτες της αγοράς (AKTOR, Motor Oil, ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, Metlen), τα σκουπίδια είναι εγγυημένο, ζεστό χρήμα. Οι ιδιώτες θα εισπράττουν το θεσμοθετημένο αντίτιμο εισόδου (ταρίφα ανά τόνο) από τους Δήμους –δηλαδή από τις τσέπες των πολιτών μέσω των δημοτικών τελών– και ταυτόχρονα θα πουλάνε το ρεύμα της καύσης στο δίκτυο.

Είναι ένα επιχειρηματικό σχέδιο χωρίς ρίσκο, επιδοτούμενο από το κράτος, που βολεύει τις κυβερνήσεις για να δείξουν ότι «εξαφάνισαν» τις χωματερές, ενώ τα τοπικά μέσα αναλαμβάνουν τον ρόλο του χειροκροτητή.

Η Οριστική Θεσμοθέτηση της Αδικίας

Το κλείσιμο της χωματερής της Φυλής, έτσι όπως σχεδιάζεται και ωραιοποιείται, δεν είναι περιβαλλοντική δικαίωση· είναι η οριστική μετατροπή της Δυτικής Αττικής σε έναν μόνιμο, βιομηχανικό «σκουπιδοτενεκέ».

Αντί για πραγματική ανακύκλωση στην πηγή, μείωση του πλαστικού και δίκαιη, αποκεντρωμένη διαχείριση σε όλη την Αττική, επιλέγεται η συγκεντρωτική λύση των εργοστασίων-μαμούθ που χρειάζονται συνεχώς «τροφή» (σκουπίδια) για να βγάζουν κέρδος. Η Δυτική Αττική αλλάζει απλώς τύπο υποβάθμισης. Κρίμα που τα μέσα ενημέρωσης που θα έπρεπε να προστατεύουν την περιοχή, επιλέγουν να κλείνουν τα μάτια, σερβίροντας στους πολίτες «πράσινα» παραμύθια.