Στις 4 Αυγούστου 2026, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας απέστειλε στους Δήμους, μέσω των Περιφερειών, πρόσκληση για δημόσια διαβούλευση 30 ημερών (έως 4 Σεπτεμβρίου) επί της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) που αφορά τη δημιουργία δικτύου έξι μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης απορριμματογενών ενεργειακών πρώτων υλών (ΑΕΠΥ) από αστικά στερεά απόβλητα (ΑΣΑ).

Τι προβλέπει το σχέδιο

• Αριθμός μονάδων: Έξι εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας.
• Όγκος αποβλήτων: Συνολικά περίπου 1,4 εκατομμύρια τόννοι ετησίως, από τα 5,5 εκατομμύρια τόννους ΑΣΑ που παράγονται στη χώρα.
• Στόχος: Μείωση του όγκου των απορριμμάτων που καταλήγουν σε ταφή/χώρους διάθεσης, μέσω ενεργειακής αξιοποίησης του υπολείμματος μετά την ανακύκλωση και ανάκτηση υλικών.

Η ΣΜΠΕ, η οποία τέθηκε σε διαβούλευση τον Αύγουστο (σύμφωνα με τον σχεδιασμό του 2025–2026), δεν έχει ακόμη οδηγήσει σε οριστικοποίηση του μοντέλου υλοποίησης.

Τι λείπει από τη διαβούλευση

Παρά το μέγεθος του ζητήματος, η τρέχουσα διαδικασία εστιάζει αποκλειστικά στο περιβαλλοντικό σκέλος (ΣΜΠΕ) και δεν συνοδεύεται από κρίσιμα δεδομένα που θα επέτρεπαν στους Δήμους να διαμορφώσουν τεκμηριωμένη θέση:

• Χωροθέτηση: Δεν προσδιορίζονται οι προτεινόμενες τοποθεσίες των έξι μονάδων.

• Οικονομικά: Απουσιάζουν στοιχεία για κόστος κατασκευής, πηγές χρηματοδότησης, επιχειρηματικό μοντέλο και πιθανές επιβαρύνσεις για δήμους/πολίτες.

• Φορείς υλοποίησης/διαχείρισης: Δεν διευκρινίζεται ποιοι θα κατασκευάσουν, θα λειτουργήσουν και θα διαχειριστούν τις μονάδες, ούτε με ποια κριτήρια επιλογής.

• Θεσμικό πλαίσιο και ρόλος Τοπικής Αυτοδιοίκησης: Δεν αποσαφηνίζεται το συνολικό θεσμικό/επιχειρησιακό πλαίσιο λειτουργίας και ο ρόλος των Δήμων, ειδικά υπό το πρόσφατο Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ), με το οποίο η αρμοδιότητα ενεργειακής αξιοποίησης μεταφέρθηκε στο Υπουργείο.

Τα κρίσιμα ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα

• Χρηματοδότηση: Από πού θα καλυφθεί το κόστος, ειδικά μετά την απώλεια περίπου 300 εκατομμυρίων ευρώ ευρωπαϊκών πόρων για έργα διαχείρισης απορριμμάτων τα τελευταία χρόνια;

• Ανάδοχοι/διαχειριστές: Ποιοι θα είναι οι φορείς υλοποίησης και με ποια διαφάνεια θα επιλεγούν;

• Τέλη και επιβαρύνσεις: Προβλέπεται τέλος ενεργειακής αξιοποίησης που θα επιβαρύνει τους πολίτες; Σε τι ύψος;

• Επιδοτήσεις παραγωγής ενέργειας: Θα εφαρμοστούν οι νόμοι 3851/2010 και 4414/2016, με επιδότηση του κόστους παραγωγής από τον κρατικό προϋπολογισμό (έμμεση επιβάρυνση της κοινωνίας);

• Κριτήρια υλοποίησης: Το έργο θα υπηρετήσει περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς στόχους (μείωση κόστους ενέργειας, οφέλη για τοπικές κοινωνίες) ή θα εξυπηρετήσει κυρίως συμφέροντα παραγωγών ενέργειας με εγγυημένα κέρδη και κρατικές επιχορηγήσεις;

Ο Δήμος Φυλής και η μη κοινοποίηση της διαβούλευσης

Σημαντικό ζήτημα που αναδεικνύεται είναι ότι ο Δήμος Φυλής δεν κοινοποίησε στους δημότες του την πρόσκληση για δημόσια διαβούλευση επί της ΣΜΠΕ για τις μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης ΑΕΠΥ, παρόλο που η περιοχή της Φυλής  αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα και ευαίσθητα μέτωπα στη διαχείριση απορριμμάτων της Αττικής.

Η σιωπή του Δήμου Φυλής σε ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα εγείρει ερωτήματα για τη διαφάνεια, τη συμμετοχή των πολιτών και τον ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε αποφάσεις που αφορούν άμεσα το περιβάλλον και την υγεία των κατοίκων.