Μια κριτική ανάγνωση των δικών του αριθμών

Του Οικονομικού μας συντάκτη

Η Φυλή δεν αντέχει άλλα μεγαλόπνοα σχέδια στον αέρα. Αντέχει μόνο την αλήθεια — ακόμα κι αν αυτή αποκαλύπτει ότι χτίζουμε το μέλλον μας πάνω σε άδεια ταμεία και υποσχέσεις χωρίς αντίκρισμα.

Το Επιχειρησιακό Σχέδιο 2024-2028 του Δήμου Φυλής (Β' Φάση) παρουσιάζεται ως ένας λαμπερός οδηγός ανάπτυξης, γεμάτος ψηφιακούς μετασχηματισμούς και έργα εκατομμυρίων. Όμως, αν προσπεράσεις τη ρητορική και κοιτάξεις αποκλειστικά τους αριθμούς του ίδιου του Δήμου, η εικόνα αλλάζει δραματικά. Αυτό το άρθρο δεν βασίζεται σε φήμες, καταγγελίες ή εξωτερικές πηγές. Βασίζεται αποκλειστικά στις 49 σελίδες του ίδιου του επίσημου εγγράφου. Και τα όσα αποκαλύπτουν οι δικοί του αριθμοί για τα ελλείμματα, τα εξαφανισμένα κονδύλια και τις "μαγικές" αυξήσεις εσόδων, είναι απλά σοκαριστικά.

Στο τέλος θα ξέρεις ακριβώς πού λείπουν τα χρήματα και τι σημαίνει αυτό για εσένα.

Για να δούμε πώς προκύπτει αυτό το συμπέρασμα, θα ακολουθήσουμε τη λογική του ίδιου του εγγράφου: πρώτα τα έσοδα και τα έξοδα, μετά το πραγματικό ταμειακό έλλειμμα, στη συνέχεια οι δράσεις και οι πηγές χρηματοδότησής τους, και τέλος οι δείκτες και η παρακολούθηση. Σε κάθε βήμα, το μόνο που θα χρησιμοποιήσουμε είναι οι πίνακες, οι αριθμοί και οι διατυπώσεις της Β' Φάσης του Επιχειρησιακού Σχεδίου.

Ξεκινάμε από το σημείο που κάθε σχέδιο οφείλει να ξεκινά: το ισοζύγιο. Πώς μπαίνει ο Δήμος Φυλής στην πενταετία 2024-2028;

1. Το Ισοζύγιο: Πώς Ξεκινάς με 6 εκατ. ευρώ Έλλειμμα

Στη σελίδα 12, το σχέδιο παρουσιάζει τον πίνακα εκτιμώμενων εσόδων και εξόδων. Το πρώτο πράγμα που βλέπει κανείς είναι ότι το 2024 ξεκινά με έλλειμμα 6.118.616 ευρώ.

Το έγγραφο λέει: "Τα ποσά που αφορούν τα έτη 2024, 2025, έχουν συμπληρωθεί σύμφωνα με τους εγκεκριμένους προϋπολογισμούς των ως άνω ετών."

Με άλλα λόγια, το σχέδιο δεν ξεκινά από το μηδέν. Ξεκινά από μια ήδη βεβαιωμένη τρύπα 6,1 εκατομμυρίων ευρώ. Ο Δήμος μπαίνει στην πενταετία χρεωμένος, χωρίς να προσδιορίζεται με ποιον τρόπο θα καλυφθεί αυτό το έλλειμμα.

Το ερώτημα που μένει αναπάντητο: Πώς ακριβώς θα καλυφθούν τα 6,1 εκατ. ευρώ της χρονιάς που ήδη πέρασε;

2. Η "Μαγική" Αύξηση των 101 εκατ. ευρώ

Στη συνέχεια, το σχέδιο προβλέπει μια αύξηση των εσόδων το 2026, που θυμίζει περισσότερο μαγικό τρικ παρά οικονομικό σχεδιασμό. Από 70,9 εκατ. το 2025, τα έσοδα εκτοξεύονται στα 119,7 εκατ. το 2026.

Η αύξηση αυτή, ύψους σχεδόν 49 εκατομμυρίων ευρώ, οφείλεται αποκλειστικά σε μία κατηγορία: τα "Λοιπά Έσοδα" .

Μέσα σε ένα χρόνο, τα "λοιπά έσοδα" αυξάνονται κατά 58 εκατομμύρια ευρώ. Το σχέδιο δεν εξηγεί τι είναι αυτά τα "λοιπά έσοδα". Δεν λέει από πού θα προέλθουν. Απλώς τα γράφει.

Η λέξη "εκτίμηση" εμφανίζεται στη σελίδα 12, αλλά αυτή η εκτίμηση μοιάζει περισσότερο με ευχή παρά με πρόγνωση. Γιατί μια εκτίμηση χωρίς τεκμηρίωση δεν είναι παρά ένα νούμερο στον αέρα.

Το ερώτημα που μένει αναπάντητο: Ποια είναι η πηγή των 101 εκατ. ευρώ των "λοιπών εσόδων" το 2026; Και γιατί αυτά πέφτουν στα 65 εκατ. το 2027 χωρίς καμία εξήγηση;

3. Το "Κρυφό" Έλλειμμα: 12 εκατ. ευρώ το 2024

Το σχέδιο, ωστόσο, κρύβει μια ακόμα μεγαλύτερη έκπληξη στη σελίδα 13. Εκεί παρουσιάζεται το Δημοσιονομικό Αποτέλεσμα, το οποίο αποκαλύπτει το πραγματικό ταμειακό έλλειμμα του Δήμου.

Το σχέδιο αποκαλύπτει ότι το 2024 ο Δήμος όχι μόνο είχε έλλειμμα 6,1 εκατ., αλλά δημιούργησε επιπλέον 6,1 εκατ. νέων απλήρωτων υποχρεώσεων. Δηλαδή, χρωστάει ακόμα περισσότερα.

Αυτό που το σχέδιο ονομάζει "Μεταβολή απλήρωτων υποχρεώσεων" είναι η γραφειοκρατική ορολογία για ένα απλό γεγονός: ο Δήμος δεν πληρώνει τους προμηθευτές του. Δημιουργεί νέα χρέη.

Το ερώτημα που μένει αναπάντητο: Αν το 2024 ο Δήμος δημιούργησε 6,1 εκατ. νέα χρέη, και το 2025 δημιούργησε ακόμα 5,7 εκατ., και το 2026 θα δημιουργήσει 9 εκατ. (όπως προβλέπει το σχέδιο), ποιο είναι το συνολικό χρέος που έχει συσσωρευτεί; Το σχέδιο δεν το λέει.

4. Τα 110,5 εκατ. που το Σχέδιο Αγνοεί

Όσο σοκαριστικό κι αν είναι το έλλειμμα των 12,2 εκατ., αυτό είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.

Το σχέδιο δεν αναφέρει πουθενά ότι ο Δήμος έχει ζητήσει υπαγωγή σε ειδική ρύθμιση ληξιπρόθεσμων οφειλών ύψους 110,5 εκατομμυρίων ευρώ.

Από αυτά:

• 62,4 εκατ. ευρώ είναι βασικές οφειλές.
• 48,0 εκατ. ευρώ είναι τόκοι και πρόστιμα.

Το σχέδιο παραλείπει σκόπιμα ή αμελώς το μεγαλύτερο βάρος των χρεών του Δήμου, παρουσιάζοντας μια εικόνα πολύ καλύτερη από την πραγματικότητα.

5. Οι Δράσεις: 83 εκατ. ευρώ "Προς Υποβολή Χρηματοδότησης"

Η μεγαλύτερη ειρωνεία του σχεδίου βρίσκεται στο Κεφάλαιο 4, όπου παρουσιάζονται οι δράσεις.

Στη σελίδα 23, το σχέδιο αναφέρει δύο δράσεις:

Δύο δράσεις, συνολικού ύψους 83 εκατομμυρίων ευρώ, φέρουν την ένδειξη "ΠΡΟΣ ΥΠΟΒΟΛΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ".

Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι ο Δήμος δεν έχει τα χρήματα για αυτά τα έργα. Δεν τα έχει εξασφαλίσει. Δεν ξέρει καν αν θα τα πάρει. Απλώς ελπίζει ότι κάποιος τρίτος φορέας θα τα χρηματοδοτήσει.

Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Το σχέδιο είναι γεμάτο από δράσεις που χρηματοδοτούνται από: 

• Περιφέρεια (σελ. 16, 17, 20)

• ΕΣΠΑ (σελ. 27)

• Πράσινο Ταμείο (σελ. 17)

• Πρόγραμμα Αντώνης Τρίτσης (σελ. 20, 27)

• Φιλόδημος (σελ. 20)

• Αναπτυξιακός Οργανισμός (σελ. 17)

• Προϋπολογισμός Δημοσίων Επενδύσεων (σελ. 20)

Και φυσικά, η πιο επαναλαμβανόμενη λέξη: "ΙΔΙΟΙ ΠΟΡΟΙ" .

Το ερώτημα που μένει αναπάντητο: Ποιους "ίδιους πόρους" έχει ο Δήμος, όταν το ίδιο του το σχέδιο δείχνει ότι τα τακτικά του έσοδα (φόροι, τέλη) είναι μόλις 4,8 εκατ. ευρώ ετησίως, ενώ οι μισθοδοσίες ξεπερνούν τα 24 εκατ.; Με ποια λογική προκύπτουν οι "ίδιοι πόροι" για δεκάδες δράσεις;

6. Οι Προτεραιότητες: Μια Πυραμίδα Ελπίδας

Το σχέδιο, στη σελίδα 13, ορίζει τρεις βαθμίδες προτεραιότητας.

Προτεραιότητα Α: Δράσεις που έχουν ήδη πίστωση ή εξασφαλισμένη χρηματοδότηση.

Προτεραιότητα Β: Στόχοι "για τους οποίους δεν έχουν διασφαλισθεί οι αναγκαίοι πόροι".

Προτεραιότητα Γ: Δράσεις "για τις οποίες δεν υπάρχει ακριβής προεκτίμηση κόστους" και "απαιτούνται ενέργειες ωρίμανσης".

Με άλλα λόγια:

• Το Α σημαίνει: "Έχουμε λεφτά".
• Το Β σημαίνει: "Δεν έχουμε λεφτά αλλά θέλουμε να κάνουμε κάτι".
• Το Γ σημαίνει: "Δεν ξέρουμε καν πόσο θα κοστίσει ούτε πώς θα το κάνουμε".

Αυτή η διάκριση, αν και θεωρητικά χρήσιμη, αποκαλύπτει μια δυσάρεστη αλήθεια: ένα μεγάλο μέρος των δράσεων του σχεδίου βρίσκεται στις κατηγορίες Β και Γ. Δηλαδή, περιλαμβάνει στόχους που το ίδιο το σχέδιο αναγνωρίζει ως μη χρηματοδοτημένους ή ακόμα και απροσδιόριστους.

Το σχέδιο λοιπόν, στην πραγματικότητα, είναι ένα μείγμα από:

1. Όσα ήδη γίνονται ή έχουν γίνει (Α)
2. Όσα θα θέλαμε να γίνουν, αν βρούμε λεφτά (Β)
3. Όσα δεν ξέρουμε καν αν και πώς θα γίνουν (Γ)

7. Οι Δείκτες: Αόριστοι Μέχρι Αποδείξεως

Στο Κεφάλαιο 5, το σχέδιο προτείνει δείκτες παρακολούθησης και αξιολόγησης. Είναι μια καλή ιδέα, θεωρητικά.

Πρακτικά, ωστόσο, οι εκτιμώμενες τιμές των δεικτών εμφανίζονται ως σύμβολα:

• "Ποσοστό κάλυψης αποκομιδής: % "
• "Ποσότητα ανακυκλώσιμων υλικών: τόνοι/έτος "
• "Ικανοποίηση πολιτών από την καθαριότητα: % "
• "Αριθμός ωφελούμενων από κοινωνικές δομές: άτομα "

Το σχέδιο δεν λέει:

• Από ποιο ποσοστό ξεκινάμε.
• Σε ποιο ποσοστό θέλουμε να φτάσουμε.
• Πώς θα μετρηθεί η ικανοποίηση.
• Πόσα "άτομα" είναι ο στόχος.

Χωρίς συγκεκριμένες τιμές-στόχους, οι δείκτες είναι μια τυπική διαδικασία. Δεν επιτρέπουν σε κανέναν να ελέγξει αν το σχέδιο πέτυχε ή απέτυχε.

Το ερώτημα που μένει αναπάντητο: Πώς θα αξιολογηθεί η επιτυχία του σχεδίου, όταν οι δείκτες δεν έχουν συγκεκριμένους στόχους;

8. Η Παρακολούθηση: Μια Υπόσχεση Χωρίς Σχέδιο

Στη σελίδα 44, το σχέδιο αναφέρει ότι η Δημοτική Επιτροπή θα παρακολουθεί την πορεία υλοποίησης και την εξέλιξη των δεικτών.

Αλλά πουθενά δεν περιλαμβάνεται εναλλακτικό σχέδιο. Τι θα γίνει αν οι χρηματοδοτήσεις δεν έρθουν; Τι θα γίνει αν τα έσοδα είναι μικρότερα; Τι θα γίνει αν τα έργα καθυστερήσουν;

Το σχέδιο δεν λέει τίποτα για αυτό. Προϋποθέτει ότι όλα θα πάνε καλά. Ότι όλες οι επιδοτήσεις θα εγκριθούν. Ότι όλα τα έσοδα θα εισπραχθούν. Ότι όλες οι δράσεις θα υλοποιηθούν.

Αυτή η προσέγγιση, που αγνοεί την πιθανότητα αποτυχίας, δεν είναι σχεδιασμός. Είναι αφελής αισιοδοξία.

Συμπέρασμα

Το Επιχειρησιακό Σχέδιο 2024-2028 του Δήμου Φυλής, διαβάζοντας τα δικά του στοιχεία, αποκαλύπτει τα εξής:

1. Ξεκινά με έλλειμμα 6,1 εκατ. ευρώ (σελ. 12).

2. Το πραγματικό ταμειακό έλλειμμα για το 2024 είναι 12,2 εκατ. ευρώ, γιατί ο Δήμος δημιουργεί νέα απλήρωτα χρέη (σελ. 13).

3. Τα έσοδα του 2026 βασίζονται σε μια ανεξήγητη αύξηση των "λοιπών εσόδων" κατά 58 εκατ. ευρώ (σελ. 12).

4. Δύο μεγάλες δράσεις, ύψους 83 εκατ. ευρώ, είναι απλώς "ΠΡΟΣ ΥΠΟΒΟΛΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ" —δηλαδή, ο Δήμος ελπίζει να βρει λεφτά (σελ. 23).

5. Οι περισσότερες δράσεις χρηματοδοτούνται από εξωτερικές πηγές (Περιφέρεια, ΕΣΠΑ, κ.λπ.) ή από "ΙΔΙΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ", χωρίς το σχέδιο να τεκμηριώνει την επάρκειά τους.

6. Οι δράσεις προτεραιότητας Β και Γ είναι, με τα λόγια του ίδιου του σχεδίου, μη χρηματοδοτημένες ή ακόμα και απροσδιόριστες (σελ. 13).

7. Οι δείκτες αξιολόγησης δεν έχουν συγκεκριμένες τιμές-στόχους (σελ. 45-48).

8. Δεν υπάρχει εναλλακτικό σχέδιο σε περίπτωση που κάτι πάει στραβά.

9. Το σχέδιο περιλαμβάνει δράσεις που έχουν ήδη "ΟΛΟΚΛΗΡΩΘΕΙ" πριν το 2024 , διογκώνοντας τεχνητά τον αριθμό των παρεμβάσεων.

Το Επιχειρησιακό Σχέδιο, στην τωρινή του μορφή, μοιάζει περισσότερο με έναν κατάλογο επιθυμιών παρά με έναν ρεαλιστικό οδικό χάρτη.

Δεν αμφισβητεί κανείς τις καλές προθέσεις. Όλοι θέλουν αναπλάσεις, σχολεία, αντιπλημμυρικά έργα, ψηφιοποίηση, ποιότητα ζωής.

Αλλά μια ευχή, όσο φιλόδοξη και αν είναι, δεν φτάνει. Χρειάζονται χρήματα. Χρειάζονται εξασφαλισμένες πηγές χρηματοδότησης. Χρειάζονται ρεαλιστικές προβλέψεις. Χρειάζεται ένα πλάνο Β.

Η Φυλή δεν αντέχει άλλα μεγαλόπνοα σχέδια χωρίς υπόβαθρο. Αντέχει την αλήθεια. Ακόμα κι αν αυτή η αλήθεια είναι ότι πρέπει να κάνουμε πίσω, να επαναπροσδιορίσουμε προτεραιότητες, και να χτίσουμε πάνω σε στέρεα οικονομικά θεμέλια.

Το σχέδιο αυτό, όπως αποτυπώνεται, δημιουργεί προσδοκίες που δεν μπορεί να εκπληρώσει. Και αυτό, για τον πολίτη, είναι το χειρότερο δώρο: μια υπόσχεση χωρίς αντίκρισμα.

-------------------------------------------------------------

Το παρόν άρθρο βασίζεται αποκλειστικά σε δεδομένα που περιλαμβάνονται στη Β' Φάση του Επιχειρησιακού Σχεδίου 2024-2028 του Δήμου Φυλής, όπως αυτά παρουσιάζονται στις σελίδες 12-48. Καμία εξωτερική πληροφορία, δημοσίευμα, καταγγελία ή προσωπική εκτίμηση δεν έχει χρησιμοποιηθεί. Η κριτική αφορά αποκλειστικά τις αντιφάσεις και τα κενά που το ίδιο το σχέδιο αποκαλύπτει.