ΜΕΡΟΣ 4ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ
Επιμέλεια / Συντακτική Ομάδα ¨Δημότη Φυλής"
Με τη δημοσίευση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ν. 5314/2026), ο χάρτης της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης ανασυντάσσεται εκ θεμελίων. Πίσω όμως από τους αριθμούς, τα ποσοστά της «πρώτης Κυριακής» και τους νέους θεσμούς λογοδοσίας, αναδύεται μια σκληρή διοικητική πραγματικότητα για τον Δήμο Φυλής. Ένα μοντέλο απόλυτα συγκεντρωτικό, που επανακαθορίζει δραματικά τους συσχετισμούς εξουσίας και τη σχέση του πολίτη με τα κοινά.
Ο Δήμαρχος «Παντοκράτορας» και η Ακύρωση της Πρωτοβουλίας
Η βασική φιλοσοφία του νέου νομοθετικού πλαισίου εστιάζει στην εξασφάλιση «κυβερνησιμότητας». Στην πράξη, όμως, αυτό μεταφράζεται σε μια πρωτοφανή συγκέντρωση εξουσιών στα χέρια ενός και μόνο προσώπου, του Δημάρχου.
Ο επικεφαλής της δημοτικής αρχής μετατρέπεται στον απόλυτο ρυθμιστή των πάντων. Αποφασίζει για τα κονδύλια, τα έργα υποδομής, την καθημερινότητα των γειτονιών και τη διαχείριση του προσωπικού. Την ίδια στιγμή, το Δημοτικό Συμβούλιο κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν τυπικό μηχανισμό επικύρωσης προειλημμένων αποφάσεων.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η δυνατότητα ανάληψης αυτόνομων πρωτοβουλιών από αντιδημάρχους, δημοτικούς συμβούλους ή προέδρους κοινοτήτων ουσιαστικά εκμηδενίζεται. Κάθε τοπικό αίτημα, από μια ασφαλτόστρωση στη Ζωφριά μέχρι μια παρέμβαση στο Ζεφύρι ή τη Φυλή, πρέπει να περάσει από το «πράσινο φως» του κεντρικού δημαρχιακού γραφείου, προκαλώντας διοικητική αγκύλωση και γραφειοκρατική παράλυση στη βάση.
Το Παράδοξο των Αιρετών: Τεράστιες Ευθύνες, Μηδενικό Κίνητρο
Το πιο επικίνδυνο σημείο της μεταρρύθμισης εντοπίζεται στην απουσία ουσιαστικών κινήτρων για τους ανθρώπους που καλούνται να στελεχώσουν τη διοίκηση του Δήμου.
Η ενασχόληση με την αυτοδιοίκηση αντιμετωπίζεται θεσμικά ως «δημόσια προσφορά», την ώρα που το νομικό και διοικητικό περιβάλλον γίνεται ολοένα και πιο ασφυκτικό:
- Αστικές και ποινικές ευθύνες: Οι αιρετοί (ακόμη και οι άμισθοι) βάζουν την υπογραφή τους σε αποφάσεις συλλογικών οργάνων, επιτροπές διαγωνισμών και συμβάσεις εκατομμυρίων, αναλαμβάνοντας τεράστιο προσωπικό ρίσκο, με τον κίνδυνο καταλογισμών ή δικαστικών εμπλοκών να καραδοκεί.
- Έκθεση χωρίς εξουσία: Καλούνται να αφιερώσουν αμέτρητες ώρες, να υποστούν την κοινωνική κριτική και να συγκρουστούν με συμφέροντα, χωρίς να διαθέτουν την απαραίτητη αυτονομία για να παράξουν πραγματικό έργο.
Αναπόφευκτα γεννάται το αμείλικτο ερώτημα: Ποιος σοβαρός, επαγγελματικά καταξιωμένος και ανιδιοτελής πολίτης θα επιλέξει να «βάλει το κεφάλι του στον ντορβά», διακινδυνεύοντας την υποληψή του, όταν το μόνο που του προσφέρεται είναι αυξημένος κίνδυνος και μηδενικός βαθμός ελευθερίας;
Από την Θεωρία στην Πράξη
Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης υπόσχεται σταθερότητα και ταχύτητα, αλλά ελλοχεύει ο κίνδυνος να οδηγήσει σε έναν βαθύ διοικητικό απομονωτισμό. Όταν ένα σύστημα συμπιέζει την πρωτοβουλία και φορτώνει ευθύνες χωρίς να προσφέρει εργαλεία ουσιαστικής προσφοράς, το αποτέλεσμα είναι η σταδιακή αποχή των ικανότερων.
Αν η αυτοδιοίκηση απογυμνωθεί από ανθρώπους με όραμα και τεχνοκρατική επάρκεια, τη διοίκηση του Δήμου Φυλής θα αναλάβει είτε μια κλειστή ομάδα περιβάλλοντος εξουσίας είτε πρόσωπα που επιζητούν απλώς την ευκαιριακή προβολή, αγνοώντας το βάρος της ευθύνης.
Η θεωρία αποτυπώθηκε στον νόμο. Η πραγματική απάντηση για το αν ο Δήμος Φυλής θα πάει μπροστά ή θα εγκλωβιστεί σε μια δημαρχιακή αυθεντία θα δοθεί στην πράξη, από εκείνους που θα τολμήσουν να βγουν μπροστά στις εκλογές του 2029 και κυρίως, από τους ίδιους τους δημότες που θα κληθούν να τους κρίνουν.
