Τι Αλλάζει στην ΕΥΔΑΠ, οι Κρυφές Επιβαρύνσεις και το Νέο Τοπίο για τους Καταναλωτές

ΣΥΝΤΑΞΗ: Δημοσιογραφική Ομάδα Οικονομικού Ρεπορτάζ

Το ζήτημα της διαχείρισης του νερού στην Ελλάδα βρίσκεται σε σημείο καμπής. Μεταξύ των κλιματικών προκλήσεων, της παρατεταμένης λειψυδρίας και των ραγδαίων θεσμικών μεταρρυθμίσεων, το τοπίο γύρω από την ΕΥΔΑΠ και τις δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης αναδιοργανώνεται εκ βάθρων. Ενώ η κοινή γνώμη παρακολουθεί τις συζητήσεις για την επάρκεια των υδατικών πόρων, στο παρασκήνιο διαμορφώνονται οι όροι της νέας τιμολογιακής πολιτικής που θα αποτυπωθεί σύντομα στους λογαριασμούς εκατομμυρίων καταναλωτών.

1. Ποιος «παίρνει» τελικά την ΕΥΔΑΠ;

Σε αντίθεση με τη παραφιλολογία που αναπτύχθηκε τα προηγούμενα έτη περί επικείμενης ιδιωτικοποίησης, το νομικό καθεστώς της ΕΥΔΑΠ έχει ξεκαθαρίσει οριστικά σε ανώτατο δικαστικό επίπεδο. Μετά από αλλεπάλληλες αποφάσεις-σταθμούς της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), κρίθηκε αντισυνταγματική η μεταβίβαση των μετοχών της στο Υπερταμείο (ΕΕΣΥΠ) ή σε ιδιώτες επενδυτές, επιβάλλοντας την επιστροφή του πλειοψηφικού πακέτου και του διοικητικού ελέγχου στο Ελληνικό Δημόσιο.

Ωστόσο, η μη ιδιωτικοποίηση δεν σημαίνει παραμονή στο status quo. Η κυβερνητική στρατηγική μετατρέπει την ΕΥΔΑΠ σε έναν περιφερειακό «υπεροργανισμό». Ο σχεδιασμός προβλέπει τη γεωγραφική επέκταση της εταιρείας μέσω της απορρόφησης ή της ανάληψης της διαχείρισης προβληματικών Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) σε όμορες περιοχές της Αττικής, της Βοιωτίας, της Φωκίδας και της Κορινθίας.

2. Ο λογαριασμός που έρχεται: Πού αυξάνονται οι τιμές

Αν και αποφεύγεται η άμεση και εντυπωσιακή αύξηση της βασικής τιμής ανά κυβικό μέτρο νερού για τις χαμηλές οικιακές καταναλώσεις, η δομή του λογαριασμού αναμορφώνεται ριζικά. Η επιβάρυνση μετατοπίζεται στα σταθερά πάγια και τις παράλληλες χρεώσεις, εξασφαλίζοντας σταθερή ροή εσόδων για την κάλυψη των αυξημένων λειτουργικών δαπανών.

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά για το μέσο νοικοκυριό;

Ένα τυπικό νοικοκυριό στην Αττική θα δει το σταθερό μέρος του λογαριασμού του να υπερδιπλασιάζεται, ανεξάρτητα από το αν καταναλώνει λιγότερο νερό. Η ετήσια επιβάρυνση μόνο από τα πάγια υπολογίζεται στα 30 ευρώ περίπου, ενώ με την εφαρμογή των νέων κλιμάκων και ρυθμίσεων το συνολικό επιπλέον ετήσιο κόστος θα αγγίξει τα 45–50 ευρώ.

3. Τα «κρυφά» σημεία του νέου νομοσχεδίου

Πέρα από τις άμεσες προσαρμογές στα τιμολόγια, το νέο θεσμικό πλαίσιο εισάγει δομικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο κοστολογείται και διανέμεται το νερό στη χώρα. Τα τέσσερα κρίσιμα σημεία που πρέπει να γνωρίζει κάθε πολίτης είναι:

1. Υπαγωγή στη ΡΑΑΕΥ (Μοντέλο Ενέργειας στο Νερό):
2. Η διαχείριση και ο έλεγχος των τιμολογίων μεταφέρονται στη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ). Η τιμολόγηση παύει να αποτελεί αμιγώς πολιτική/κοινωνική απόφαση και διέπεται από αυστηρούς κανόνες «ανάκτησης πλήρους κόστους» (Cost Recovery).
3. Μετακύλιση των Επενδύσεων (CAPEX):
4. Το τεράστιο κόστος των νέων έργων υποδομής (αφαλατώσεις, φράγματα, μεταφορές υδάτων) για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας θα ενσωματώνεται στη ρυθμιζόμενη περιουσιακή βάση της εταιρείας, μετακυλίοντας τις κεφαλαιουχικές δαπάνες στους λογαριασμούς των καταναλωτών.
5. Απορρόφηση Χρεών & Προβληματικών Δικτύων:
6. Η επέκταση της ΕΥΔΑΠ συνεπάγεται την ανάληψη δημοτικών δικτύων με τεράστιες απώλειες νερού λόγω παλαιότητας και συσσωρευμένα χρέη προς προμηθευτές ενέργειας. Το βάρος της συντήρησης και του εκσυγχρονισμού αυτών των δικτύων θα επιμεριστεί στη διευρυμένη βάση καταναλωτών.
7. Αντικίνητρα Σπατάλης & «Πέναλτι» Κατάχρησης:
8. Ενεργοποιούνται απότομες κλιμακωτές χρεώσεις για καταναλώσεις που υπερβαίνουν τα όρια της βασικής οικιακής χρήσης, ενώ δίνεται η δυνατότητα επιβολής έκτακτων τελών λειψυδρίας σε περιόδους παρατεταμένης ανομβρίας.

4. Προοπτική

Το νερό παραμένει υπό δημόσιο έλεγχο όσον αφορά την ιδιοκτησία των φορέων, αλλά η οικονομική του διαχείριση ευθυγραμμίζεται πλήρως με τους κανόνες της αγοράς. Οι καταναλωτές καλούνται να προσαρμοστούν σε ένα περιβάλλον όπου το νερό επανατιμολογείται ως σπάνιος και πολύτιμος πόρος, με το σταθερό κόστος πρόσβασης να αυξάνεται και τις επενδύσεις υποδομής να χρηματοδοτούνται απευθείας από τους χρήστες.