- Λεπτομέρειες
- Εμφανίσεις: 204
Η Ευρώπη έχει ένα χρέος που δύσκολα χωρά στο μυαλό: 15,7 τρισεκατομμύρια ευρώ χρωστούν συνολικά τα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πρώτη εντύπωση είναι ότι πρόκειται για χρήματα που έχουν δανειστεί από τον υπόλοιπο κόσμο. Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ διαφορετική.
Τα κρατικά ομόλογα που εκδίδουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αγοράζονται από τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, επενδυτικά κεφάλαια, συνταξιοδοτικούς οργανισμούς και κεντρικές τράπεζες. Με άλλα λόγια, όταν ένα ευρωπαϊκό κράτος δανείζεται, ένας σημαντικός μέρος των χρημάτων καταλήγει σε άλλους ευρωπαϊκούς οικονομικούς φορείς.
Τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας είναι αποκαλυπτικά. Στο τέλος του 2024, περίπου 23% του κρατικού χρέους της ευρωζώνης, περίπου 2,6 τρισ. ευρώ, βρισκόταν στα χέρια επενδυτών εκτός ευρωζώνης. Αυτό σημαίνει ότι περίπου 77% παρέμενε μέσα στην ίδια την ευρωζώνη.
Άρα, όταν ακούμε ότι η Ευρώπη χρωστά περισσότερα από 15 τρισ. ευρώ, δεν πρέπει να φανταζόμαστε ότι όλο αυτό το ποσό το διεκδικούν η Αμερική, η Κίνα, η Ιαπωνία ή άλλες χώρες.
Το μεγαλύτερο μέρος του χρέους είναι εσωτερικό
Και εδώ βρίσκεται το παράδοξο, το ίδιο ποσό που αποτελεί χρέος για ένα κράτος, αποτελεί περιουσιακό στοιχείο για κάποιον άλλο. Το κράτος πληρώνει τόκους και ο κάτοχος του ομολόγου εισπράττει.
Έτσι δημιουργείται ένας τεράστιος κύκλος χρήματος μέσα στην ευρωπαϊκή οικονομία. Οι κυβερνήσεις δανείζονται, οι επενδυτές αγοράζουν το χρέος και στη συνέχεια εισπράττουν τόκους από τους κρατικούς προϋπολογισμούς.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι το χρέος δεν αποτελεί πρόβλημα. Τα κράτη πρέπει να εξυπηρετούν τα δάνειά τους και να πληρώνουν τους τόκους, ενώ το κόστος αυξάνεται όταν τα επιτόκια ανεβαίνουν.
Η Ελλάδα βρίσκεται στην κορυφή της σχετικής κατάταξης, με δημόσιο χρέος περίπου 143,5% του ΑΕΠ.
Το ευρωπαϊκό χρέος, επομένως, δεν είναι μια απλή ιστορία εξάρτησης από ξένους δανειστές. Είναι ένα τεράστιο οικονομικό δίκτυο, όπου κράτη, τράπεζες, επενδυτές και θεσμοί δανείζουν και δανείζονται μεταξύ τους.
Το πραγματικό βάρος δεν βρίσκεται μόνο στο ύψος του χρέους, αλλά στο κόστος που δημιουργεί κάθε χρόνο για τους ευρωπαϊκούς προϋπολογισμούς. Και αυτό είναι το σημείο που θα συνεχίσει να πιέζει τις ευρωπαϊκές οικονομίες τα επόμενα χρόνια.
- Λεπτομέρειες
- Εμφανίσεις: 140
Πυρακτωμένη λάβα κατεβαίνει τη νύχτα στις πλαγιές της Αίτνας προς την κοιλάδα Valle del Bove, στη Σικελία, φωτίζοντας το τοπίο με ένα εντυπωσιακό κόκκινο φως.
Φωτογραφία: Roberto Zingales — CC BY-ND 4.0
- Λεπτομέρειες
- Εμφανίσεις: 256
Η Τουρκία ανακοίνωσε δύο θαλάσσια πάρκα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η Άγκυρα τα παρουσιάζει ως περιβαλλοντική πρωτοβουλία. Η Αθήνα όμως βλέπει πίσω από τη συγκεκριμένη κίνηση και μια σαφή γεωπολιτική διάσταση.
Και εδώ χρειάζεται ψυχραιμία, αλλά όχι αφέλεια.
Κανείς δεν μπορεί να έχει αντίρρηση στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Το Αιγαίο είναι μια θάλασσα που πρέπει να προστατευθεί. Το πρόβλημα αρχίζει όταν περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες χρησιμοποιούνται παράλληλα για να αποτυπωθούν μονομερώς αντιλήψεις για περιοχές όπου υπάρχουν διαφωνίες.
Η Τουρκία γνωρίζει πολύ καλά τι κάνει. Και εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο ερώτημα για την ελληνική πλευρά:
Γιατί η Ελλάδα πρέπει πάντα να περιμένει τι θα κάνει η Τουρκία για να αντιδράσει;
Κάποτε θα πρέπει να αποκτήσουμε μια πιο επιθετική, με την πολιτική και διπλωματική έννοια, στρατηγική. Να παίρνουμε εμείς πρωτοβουλίες και να υπερασπιζόμαστε ενεργά τα συμφέροντά μας, αντί να βρισκόμαστε διαρκώς στη θέση εκείνου που απαντά στις κινήσεις της άλλης πλευράς.
Αν η Τουρκία δημιουργεί θαλάσσια πάρκα, γιατί δεν δημιουργούμε κι εμείς περισσότερα;
Αν η Τουρκία παρουσιάζει διεθνώς τις δικές της θέσεις, γιατί να μην παρουσιάζουμε εμείς με ακόμη μεγαλύτερη ένταση τις ελληνικές θέσεις;
Αν η Άγκυρα επιχειρεί να δημιουργεί διπλωματικά και πολιτικά δεδομένα, γιατί η Αθήνα να περιορίζεται στην καταγραφή των αντιδράσεών της;
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να ακολουθήσουμε μια πολιτική έντασης. Σημαίνει ότι πρέπει να περάσουμε από την παθητική αντίδραση στην ενεργητική πολιτική.
Η Ελλάδα διαθέτει ισχυρά επιχειρήματα, ιστορία, διεθνείς συμμαχίες, συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σημαντική γεωπολιτική θέση. Αυτά δεν πρέπει να τα θυμόμαστε μόνο όταν δημιουργείται μια κρίση.
Χρειάζεται σχέδιο. Και χρειάζεται επίσης να γίνει κατανοητό ότι η διπλωματική πρωτοβουλία δεν είναι πρόκληση.
Μπορούμε να προστατεύουμε το περιβάλλον, να δημιουργούμε θαλάσσια πάρκα, να ενισχύουμε την παρουσία μας στο Αιγαίο, να διεθνοποιούμε τις ελληνικές θέσεις και να οικοδομούμε συμμαχίες, χωρίς να απειλούμε κανέναν.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να γίνει επιθετική χώρα.
Χρειάζεται όμως να πάψει να είναι μόνιμα αμυνόμενη πολιτικά και διπλωματικά.
Η ψυχραιμία είναι δύναμη. Η αδράνεια όμως δεν είναι. Και ίσως το πραγματικό ερώτημα που πρέπει να θέσουμε σήμερα δεν είναι μόνο «τι έκανε η Τουρκία;».
Είναι: «Τι θα κάνουμε εμείς;»
