Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στο προσκήνιο της παγκόσμιας ισχύος επιταχύνει μια βαθιά γεωπολιτική μετατόπιση, με την Ευρώπη να εμφανίζεται αμήχανη, διχασμένη και χωρίς σαφή στρατηγική. Η επιδίωξη της Ουάσιγκτον να επαναχαράξει μια καθαρά αμερικανική σφαίρα επιρροής φέρνει την Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμέτωπη με τις ίδιες της τις εξαρτήσεις – πολιτικές, στρατιωτικές και οικονομικές.

Η αμερικανική στρατιωτική παρέμβαση στη Βενεζουέλα και οι ωμές απειλές Τραμπ για προσάρτηση της Γροιλανδίας λειτούργησαν ως καμπανάκι. Όχι μόνο για τη συνοχή της διατλαντικής συμμαχίας, αλλά και για την αξιοπιστία της ΕΕ ως υπερασπιστή του διεθνούς δικαίου. Η μέχρι στιγμής στάση των Βρυξελλών χαρακτηρίζεται περισσότερο από σιωπή και υπεκφυγές παρά από ξεκάθαρες απαντήσεις.

Η κοινή δήλωση των περισσότερων κρατών-μελών μετά την απομάκρυνση Μαδούρο απέφυγε κάθε σαφή καταδίκη της αμερικανικής επέμβασης, παρά τις σοβαρές ενστάσεις διεθνολόγων περί παραβίασης της εθνικής κυριαρχίας. Οι ευρωπαϊκές ηγεσίες κινήθηκαν σε διαφορετικές κατευθύνσεις: από τη «νομική πολυπλοκότητα» που επικαλέστηκε το Βερολίνο, έως την πλήρη νομιμοποίηση της επέμβασης από τη Ρώμη. Μοναδική εξαίρεση αποτέλεσε η Ισπανία, με τον Πέδρο Σάντσεθ να μιλά ανοιχτά για παραβίαση του διεθνούς δικαίου.

Στο παρασκήνιο, Ευρωπαίοι διπλωμάτες παραδέχονται ότι η σύγκρουση με τον Τραμπ θεωρείται πολιτικά επικίνδυνη, ειδικά τη στιγμή που η ΕΕ αναζητά αμερικανικές εγγυήσεις για την Ουκρανία. Το αποτέλεσμα είναι μια πολιτική χαμηλών τόνων, ακόμη και μπροστά σε θύματα αμάχων και σε δηλώσεις περί εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων της Βενεζουέλας.

Στην υπόθεση της Γροιλανδίας, οι αντιδράσεις ήταν πιο έντονες σε επίπεδο ρητορικής, καθώς πρόκειται για ζήτημα άμεσης ευρωπαϊκής κυριαρχίας. Παρ’ όλα αυτά, πίσω από τις δηλώσεις στήριξης προς τη Δανία, απουσιάζει κάθε συγκεκριμένη δέσμευση για πολιτικά, οικονομικά ή στρατιωτικά αντίμετρα. Ακόμη και το αν η Γροιλανδία θα καλυπτόταν από ρήτρες αμοιβαίας άμυνας παραμένει θολό.

Η ΕΕ φαίνεται παγιδευμένη ανάμεσα στις εσωτερικές της αντιφάσεις και στον φόβο μιας ανοιχτής σύγκρουσης με έναν απρόβλεπτο Λευκό Οίκο. Έτσι, καταφεύγει ξανά στη γνωστή, ασφαλή φόρμουλα: οι ΗΠΑ παραμένουν «στρατηγικός εταίρος» και η συνεργασία συνεχίζεται «όπου υπάρχουν κοινά συμφέροντα».

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν αυτή η στάση συνιστά ρεαλισμό ή απλώς παραδοχή αδυναμίας, σε έναν κόσμο που αλλάζει με ταχύτητα και χωρίς να περιμένει την Ευρώπη να αποφασίσει ποιον ρόλο θέλει να παίξει.

#Βενεζουέλα #Γροιλανδία #Τραμπ