Αυστηρότερο πλαίσιο για τη δημοσιονομική διαχείριση των Δήμων, με αυξημένες υποχρεώσεις ελέγχου, λογοδοσίας και προσωπικής ευθύνης των αιρετών και των υπηρεσιακών παραγόντων, προβλέπει το σχέδιο νομοθετικών ρυθμίσεων του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο συζητήθηκε στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ στις 22 Οκτωβρίου 2026. Τις βασικές αλλαγές παρουσίασε ο πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών της ΚΕΔΕ, Γιάννης Μουρατόγλου.
Ενιαίο λογιστικό σύστημα και αυστηρότερη οικονομική παρακολούθηση
Τα άρθρα 246–247 αφορούν την εφαρμογή ενιαίου λογιστικού πλαισίου, βάσει του Προεδρικού Διατάγματος 54/2018. Οι Δήμοι ξεκίνησαν την εφαρμογή του το 2026, ενώ η ευρύτερη εφαρμογή στο κράτος αναμένεται το 2027.
Παράλληλα, τα άρθρα 249–251 ενισχύουν τις υποχρεώσεις για έγκαιρη και αξιόπιστη υποβολή οικονομικών στοιχείων, όπως προϋπολογισμοί, πληρωμές, ταμειακές ροές και οικονομικές καταστάσεις, μέσω του κόμβου διαλειτουργικότητας του Υπουργείου Εσωτερικών.
Αυξημένες ευθύνες και περιορισμοί στις δαπάνες
Τα άρθρα 252–253 αυστηροποιούν το πλαίσιο ευθύνης αιρετών και υπηρεσιακών στελεχών για τη νομιμότητα και τη βιωσιμότητα της οικονομικής διαχείρισης. Παράλληλα, καθιερώνεται η αρχή ότι καμία δαπάνη δεν μπορεί να πραγματοποιείται χωρίς προηγούμενη δέσμευση και διαθέσιμη πίστωση στον προϋπολογισμό.
Η πρόβλεψη αυτή δημιουργεί ερωτήματα για την αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών, όπως πλημμύρες ή άλλες ανάγκες πολιτικής προστασίας, όταν δεν υπάρχει ήδη σχετική πίστωση. Για τον λόγο αυτό θεωρείται σημαντικό να υπάρχουν επαρκείς προβλέψεις στον προϋπολογισμό και δυνατότητα έγκαιρης αναμόρφωσής του.
Περισσότερες υποχρεώσεις για τις οικονομικές υπηρεσίες
Τα άρθρα 254–256 διευρύνουν τις αρμοδιότητες των προϊσταμένων οικονομικών υπηρεσιών, ιδιαίτερα σε θέματα εκκαθάρισης και πληρωμής δαπανών, λογιστικής παρακολούθησης και ταμειακού προγραμματισμού. Οι αλλαγές αναμένεται να αυξήσουν τις ανάγκες για εξειδικευμένο προσωπικό, ιδίως στους μικρότερους Δήμους.
Τα άρθρα 257–265 τροποποιούν διαδικασίες πληρωμών και ελέγχου, με στόχο την ενίσχυση της λογοδοσίας. Ωστόσο, η αυξημένη γραφειοκρατική επιβάρυνση μπορεί να επιβραδύνει τη διεκπεραίωση υποθέσεων και την υλοποίηση έργων.
Πάγια προκαταβολή, υλικά και υπερωρίες
Το άρθρο 266 προβλέπει ρυθμίσεις για πάγια προκαταβολή, ώστε να καλύπτονται άμεσες και μικρές δαπάνες. Οι λεπτομέρειες για το ύψος και τον τρόπο εφαρμογής της χρειάζονται περαιτέρω διευκρίνιση.
Τα άρθρα 267–268 αφορούν την αυστηρότερη παρακολούθηση υλικών και αξιών, καθώς και την έγκαιρη καταχώριση οικονομικών δεδομένων.
Με τα άρθρα 319–320 ρυθμίζεται η έγκριση υπερωριακής απασχόλησης από τον δήμαρχο ή τον περιφερειάρχη, εντός των εγκεκριμένων πιστώσεων. Παρότι προβλέπεται δυνατότητα τροποποίησης σχετικών κωδικών, δεν μπορεί να ξεπεραστεί το συνολικό εγκεκριμένο όριο δαπανών. Οι ρυθμίσεις επηρεάζουν υπηρεσίες όπως η καθαριότητα και η πολιτική προστασία, όπου οι έκτακτες ανάγκες είναι συχνές.
Ειδική ρύθμιση για επιστροφές ΕΦΚ καυσίμων
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα άρθρα 331–333, τα οποία αφορούν την προστασία ορισμένων επιστροφών του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης καυσίμων από κατάσχεση ή συμψηφισμό με οφειλές προς τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Στις περιπτώσεις που αναφέρονται περιλαμβάνονται επιστροφές που αφορούν πρατηριούχους και το αγροτικό πετρέλαιο.
Εφόσον η συγκεκριμένη πρόβλεψη διατηρηθεί στην τελική νομοθετική μορφή, μπορεί να περιορίσει τη δυνατότητα των Δήμων να εισπράττουν οφειλές μέσω κατάσχεσης ή συμψηφισμού αυτών των ποσών. Πρόκειται για μια ιδιαίτερη διάταξη, η οποία χρειάζεται προσεκτική εξέταση ως προς το ακριβές πεδίο εφαρμογής της και τις κατηγορίες επιστροφών που καλύπτει.
Το σημείο αυτό αποκτά πρόσθετη σημασία, καθώς το ίδιο πλαίσιο αυστηροποιεί τις υποχρεώσεις των δημοτικών αρχών για την οικονομική διαχείριση, ενώ παράλληλα ενδέχεται να περιορίζει συγκεκριμένα εργαλεία είσπραξης οφειλών των Δήμων.
Το μεγάλο ερώτημα για τα δημοτικά οικονομικά
Η ΚΕΔΕ εκφράζει ανησυχία για την οικονομική κατάσταση των Δήμων, καθώς οι ανελαστικές δαπάνες αυξάνονται, ενώ οι διαθέσιμοι πόροι και τα περιθώρια χρηματοδότησης έργων παραμένουν περιορισμένα. Οι εκτιμήσεις που διατυπώθηκαν στη συζήτηση προειδοποιούν για περαιτέρω πιέσεις στα δημοτικά οικονομικά το 2027.
Το βασικό ερώτημα είναι αν η αυστηρότερη δημοσιονομική πειθαρχία θα συνοδευτεί από επαρκή χρηματοδότηση, προσωπικό και πρακτικές διευκολύνσεις. Η διαφάνεια και η λογοδοσία είναι αναγκαίες, αλλά η εφαρμογή τους δεν πρέπει να οδηγήσει σε διοικητική παράλυση, ιδιαίτερα όταν οι Δήμοι καλούνται να αντιμετωπίζουν άμεσες ανάγκες των πολιτών.
Η περίληψη βασίζεται στο κείμενο που δόθηκε και αφορά διατάξεις σχεδίου νόμου. Δεν πρέπει να θεωρηθούν οριστικά ψηφισμένες χωρίς έλεγχο της τελικής νομοθετικής διατύπωσης.
Το κείμενο βασίζεται στις διατάξεις του σχεδίου νόμου, όπως παρουσιάζονται στο διαθέσιμο υλικό. Η τελική μορφή των ρυθμίσεων θα πρέπει να επιβεβαιωθεί από το επίσημο νομοθετικό κείμενο.
