Η οικονομική πίεση που βιώνουν καθημερινά τα ελληνικά νοικοκυριά δεν αποτυπώνεται πλέον μόνο στους λογαριασμούς, στις τιμές των σούπερ μάρκετ και στο κόστος της ενέργειας. Αποτυπώνεται κυρίως σε κάτι πολύ πιο σοβαρό. Στην αλλαγή της ίδιας της καθημερινότητάς μας και στην υποβάθμιση της ποιότητας ζωής.

Δεν πρόκειται απλώς για μια ακόμη περίοδο ακρίβειας. Πρόκειται για μια σταδιακή φτωχοποίηση, η οποία αναγκάζει όλο και περισσότερους ανθρώπους να επαναπροσδιορίζουν τις ανάγκες τους, να περιορίζουν τις αγορές τους και να εγκαταλείπουν συνήθειες που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούσαν αυτονόητες.

Τα στοιχεία της πρόσφατης έρευνας του ΙΕΛΚΑ (Ινστιτούτο Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών) είναι αποκαλυπτικά. Οι διατροφικές συνήθειες των Ελλήνων αλλάζουν, όχι επειδή ξαφνικά ανακάλυψαν νέες προτιμήσεις, αλλά επειδή το εισόδημά τους δεν επαρκεί για να καλύψει όσα μπορούσαν παλαιότερα να αγοράσουν.

Το μοσχάρι υποχωρεί και το κοτόπουλο παίρνει τη θέση του. Το ψάρι εμφανίζεται όλο και λιγότερο στο καθημερινό τραπέζι, ενώ ακόμη και το ελληνικό ελαιόλαδο, ένα από τα σημαντικότερα προϊόντα της διατροφικής μας παράδοσης, γίνεται για αρκετά νοικοκυριά ακριβή επιλογή.

Και δεν είναι μόνο το φαγητό.

Ο χειμώνας που έρχεται δημιουργεί πρόσθετη ανησυχία για χιλιάδες οικογένειες. Σε περιοχές της Βόρειας Ελλάδας, όπου οι θερμοκρασίες είναι χαμηλότερες, τα νοικοκυριά καλούνται να υπολογίσουν όχι πώς θα ζεστάνουν επαρκώς τα σπίτια τους, αλλά πόσο μπορούν να αντέξουν οικονομικά τη θέρμανση.

Ιδιαίτερα δύσκολη είναι η κατάσταση για τους ηλικιωμένους που ζουν μόνοι, για τους ανθρώπους με προβλήματα υγείας και για τις οικογένειες που έχουν αυξημένες ανάγκες, χωρίς όμως αντίστοιχη οικονομική δυνατότητα.

Τα επιδόματα και οι έκτακτες ενισχύσεις μπορεί να προσφέρουν μια προσωρινή ανακούφιση, δεν μπορούν όμως να αντιμετωπίσουν τη ρίζα του προβλήματος. Πολύ περισσότερο όταν σημαντικές κατηγορίες νοικοκυριών μένουν εκτός των προβλεπόμενων ενισχύσεων.

Την ίδια στιγμή, οι διεθνείς οικονομικές προειδοποιήσεις, μεταξύ των οποίων και οι εκτιμήσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για τους κινδύνους στην παγκόσμια οικονομία, υπενθυμίζουν ότι οι πιέσεις μπορεί να μην έχουν ολοκληρώσει τον κύκλο τους.

Στην Ελλάδα, ωστόσο, η δημόσια συζήτηση εξακολουθεί συχνά να εγκλωβίζεται σε πολιτικές αντιπαραθέσεις, εξαγγελίες και διαφωνίες για το κόστος των προγραμμάτων. Την ώρα που οι πολίτες αντιμετωπίζουν ένα πολύ πιο άμεσο και ουσιαστικό ερώτημα. Πώς θα βγάλουν τον μήνα.

Η ακρίβεια δεν αφαιρεί απλώς χρήματα από το πορτοφόλι. Περιορίζει τη διατροφή, επηρεάζει την υγεία, στερεί τη θέρμανση και μετατρέπει βασικές ανάγκες σε καθημερινό οικονομικό δίλημμα.

Το πιο ανησυχητικό είναι ότι αυτή η κατάσταση κινδυνεύει να γίνει η νέα κανονικότητα. Να συνηθίσουμε ότι κάποια τρόφιμα δεν χωρούν πλέον στον οικογενειακό προϋπολογισμό, ότι η θέρμανση είναι πολυτέλεια και ότι η αξιοπρεπής διαβίωση απαιτεί συνεχείς στερήσεις.

Το πραγματικό ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι πόσο ακόμη θα αντέξουν τα ελληνικά νοικοκυριά. Είναι πόσα ακόμη θα αναγκαστούν να στερηθούν και πόσο διαφορετική θα είναι η ζωή τους όταν τελικά η οικονομική πίεση πάψει να θεωρείται προσωρινή και γίνει μόνιμη συνθήκη.