Η απόφαση της λιβυκής Βουλής ενισχύει την τουρκική θέση στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς να μεταβάλλει αυτομάτως τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα
Η έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου, δημιουργεί νέα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο και προκαλεί σοβαρό προβληματισμό για την ελληνική εξωτερική πολιτική.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ανατολική Λιβύη διατηρούσε μέχρι πρότινος αποστάσεις από τη συγκεκριμένη συμφωνία. Η μεταστροφή της ενισχύει πολιτικά την Τουρκία και δυσκολεύει τις ελληνικές διπλωματικές προσπάθειες για την απομόνωση του μνημονίου.
Τι σημαίνει για την ελληνική ΑΟΖ
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο επιχειρεί να οριοθετήσει θαλάσσιες ζώνες μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, αγνοώντας την επήρεια ελληνικών νησιών, μεταξύ των οποίων η Κρήτη, η Ρόδος, η Κάρπαθος και το Καστελλόριζο.
Η Ελλάδα απορρίπτει τη συμφωνία ως άκυρη και αντίθετη προς το Δίκαιο της Θάλασσας. Αντίστοιχη θέση έχει εκφράσει και η Ευρωπαϊκή Ένωση, επισημαίνοντας ότι το μνημόνιο δεν μπορεί να θίγει τα δικαιώματα τρίτων κρατών.
Χρειάζεται, ωστόσο, μια κρίσιμη διευκρίνιση. Η έγκριση από τη λιβυκή Βουλή δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα έχασε αυτομάτως θαλάσσια δικαιώματα ή ότι άλλαξαν τα θαλάσσια σύνορα. Δεν αποτελεί δικαστική απόφαση που επιλύει τη διαφορά υπέρ της Τουρκίας.
Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι η Άγκυρα αποκτά ισχυρότερο πολιτικό έρεισμα για να προωθεί τις διεκδικήσεις της και να επιδιώκει τη δημιουργία τετελεσμένων στην πράξη.
Η ελληνική αντίδραση και η επόμενη ημέρα
Η Αθήνα απέρριψε το μνημόνιο και προχώρησε σε διπλωματικές κινήσεις, ενημερώνοντας διεθνείς οργανισμούς και επιδιώκοντας τη στήριξη των εταίρων της.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ενίσχυση των συνομιλιών με την Αίγυπτο για την επέκταση της συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ του 2020 προς τα ανατολικά. Εφόσον υπάρξει συγκεκριμένο αποτέλεσμα, θα μπορούσε να αποτελέσει ουσιαστική απάντηση στις τουρκικές επιδιώξεις.
Ωστόσο, οι ανακοινώσεις και οι διπλωματικές επαφές δεν αρκούν από μόνες τους. Η αποτελεσματικότητα της ελληνικής πολιτικής θα κριθεί από το αν θα προκύψουν συμφωνίες και συγκεκριμένες εξελίξεις που θα ενισχύουν τη θέση της χώρας.
Πολιτικές ευθύνες και προοπτικές
Η υπόθεση δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της ελληνικής διπλωματίας και τους χειρισμούς της κυβέρνησης απέναντι στη Λιβύη. Η Νέα Δημοκρατία καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να αντιμετωπίσει τις νέες συνθήκες με ουσιαστικές πρωτοβουλίες.
Παράλληλα, η αντιπολίτευση οφείλει να παρουσιάσει συγκεκριμένες εναλλακτικές προτάσεις και όχι να περιοριστεί στην καταγγελία της κυβερνητικής πολιτικής.
Το συμπέρασμα είναι σαφές. Η Ελλάδα δεν έχασε αυτομάτως την ΑΟΖ της, αλλά υπέστη ένα σοβαρό διπλωματικό πλήγμα. Η πρόκληση πλέον είναι να αποτρέψει την αξιοποίηση του μνημονίου στην πράξη, να ενισχύσει τις συμμαχίες της και να μετατρέψει τη διεθνή στήριξη σε συγκεκριμένα αποτελέσματα.
